Người Brazil không chỉ chơi bóng để chiến thắng; họ chơi bóng để khơi gợi niềm cảm hứng. Thuật ngữ “Joga Bonito” (Chơi bóng đẹp) đã trở thành triết lý bất hủ của quốc gia Nam Mỹ này. Xuyên suốt lịch sử World Cup và dòng chảy của bóng đá thế giới, Brazil là quốc gia duy nhất tham dự đủ mọi kỳ đại hội và là đội tuyển giàu thành tích nhất bước lên đỉnh vinh quang. Đứng sau những ánh hào quang lấp lánh đó là những thế hệ các cầu thủ Brazil nổi tiếng tài hoa bậc nhất, những vũ công Samba đã dùng đôi chân để viết nên những bản tình ca bất hủ trên thảm cỏ xanh.
Vua bóng đá pelé: đỉnh cao chói lọi và biểu tượng bất diệt
Khi nói về bóng đá Brazil, cái tên đầu tiên và trang trọng nhất phải là Edson Arantes do Nascimento, thế giới biết đến ông với cái tên giản dị nhưng vĩ đại: Pelé. Ông không chỉ là một trong các cầu thủ Brazil nổi tiếng xuất sắc nhất thế giới thế kỷ XX mà còn là danh xưng định nghĩa cho khái niệm “Vua bóng đá”.
Hành trình huyền thoại của Pelé bắt đầu tại World Cup 1958 tại Thụy Điển. Khi đó, cậu thiếu niên 17 tuổi với vóc dáng nhỏ nhắn đã làm đảo lộn mọi quy chuẩn của bóng đá châu Âu thời bấy giờ.
Với lối chơi đầy hoang dã, tốc độ tia chớp cùng khả năng thăng bằng cơ thể thượng thừa, Pelé lập một cú hat-trick ở bán kết và một cú đúp trong trận chung kết để giúp Brazil lần đầu tiên chạm tay vào cúp vàng thế giới.
Sau kỳ World Cup 1962 (nơi ông lên ngôi dù chấn thương sớm) và thất bại năm 1966, Pelé trở lại rực rỡ nhất vào năm 1970 tại Mexico. Đội tuyển Brazil năm 1970 với Pelé làm hạt nhân được coi là đội bóng vĩ đại nhất mọi thời đại. Lối chơi tấn công quyến rũ, cống hiến của họ đã chinh phục toàn bộ thế giới.
Pelé kết thúc sự nghiệp với hơn 1.200 bàn thắng (theo các thống kê bao gồm cả trận giao hữu). Khi Pelé chạm bóng, mọi ranh giới về sắc tộc, chính trị đều bị xóa nhòa; ông chính là đại sứ vĩ đại nhất đưa bóng đá Brazil ra toàn cầu.
Garrincha: “niềm vui của nhân dân” và đôi chân cong kỳ diệu
Nếu Pelé là vị Vua được kính trọng trên ngai vàng, thì Garrincha (tên thật là Manuel Francisco dos Santos) lại là người con được yêu mến nhất trong lòng người dân Brazil.
Garrincha sinh ra với những dị tật bẩm sinh nghiêm trọng: cột sống bị vẹo, chân trái ngắn hơn chân phải 6cm và cong vẹo sang một bên. Các bác sĩ từng dự đoán ông không thể đi lại bình thường như một người đại chúng. Nhưng tạo hóa thật khéo trêu đùa, chính đôi chân dị tật đó lại biến Garrincha trở thành cầu thủ có kỹ năng đi bóng, lừa bóng (dribbling) xuất sắc nhất mọi thời đại.
Tại World Cup 1962 ở Chile, khi Pelé gặp chấn thương nặng ở ngay trận đấu thứ hai, cả đất nước Brazil rơi vào hoảng loạn. Chính lúc đó, Garrincha đã đứng lên gánh vác cả giang sơn. Với những bước chạy tập tễnh không thể đoán trước, những pha bẻ hướng bóng làm vặn sườn toàn bộ các hậu vệ đối phương, ông ghi những bàn thắng quyết định đưa Brazil bảo vệ thành công chức vô địch.
Garrincha chơi bóng hoàn toàn bằng bản năng hoang dã, không màng chiến thuật hay danh vọng. Ông chính là hiện thân thuần khiết nhất của niềm vui chơi bóng mà không một khuôn khổ nào có thể trói buộc.
Romário – “Kẻ sát thủ” trong vòng cấm
Romário là người hùng mang về chiếc cúp vàng World Cup 1994 cho Seleção. Với chiều cao khiêm tốn (1.67 m), Romário không mạnh về tranh chấp trên không, nhưng ông sở hữu một kỹ năng dứt điểm vi diệu và trực giác săn bàn nhạy bén đến mức cực đoan.
Romário lười chạy, lười phòng ngự, nhưng chỉ cần bóng đến chân ông trong vòng cấm địa, lưới của đối phương gần như chắc chắn sẽ rung lên. Ông là cầu thủ của những khoảnh khắc xuất thần, một gã “lắm tài nhiều tật” nhưng luôn biết cách chứng minh giá trị tối thượng của mình bằng bàn thắng.
Ronaldo Nazário – “Người ngoài hành tinh” (Il Fenomeno)
Nếu phải chọn ra một tiền đạo toàn diện và đáng sợ nhất trong lịch sử bóng đá hiện đại, câu trả lời của số đông chắc chắn sẽ là Ronaldo Nazário.
Đỉnh cao sự nghiệp của ông là kỳ World Cup 2002 tại Nhật Bản và Hàn Quốc. Sau khi trải qua hai chấn thương đầu gối kinh hoàng tưởng chừng phải giải nghệ, R9 trở lại với kiểu tóc “thằng bờm” kinh điển, ghi 8 bàn thắng (trong đó có cú đúp ở trận chung kết gặp Đức) để đưa Brazil lần thứ 5 vô địch thế giới. Ronaldo không chỉ là một cầu thủ; ông là nỗi khiếp sợ cho các đối thủ và là nguồn cảm hứng lớn nhất cho toàn bộ các tiền đạo thế hệ sau này.
Rivaldo – Người hùng thầm lặng của những siêu phẩm
Bên cạnh sự bùng nổ của Ronaldo, chức vô địch năm 2002 của Brazil sẽ không thể hoàn thiện nếu thiếu đi chiếc chân trái ma thuật của Rivaldo cũng nằm trong danh sách các cầu thủ Brazil nổi tiếng.
Trái với vẻ ngoài lầm lũi và phong cách có phần khép kín, lối chơi của Rivaldo lại vô cùng lãng mạn. Ông sở hữu những cú sút xa sấm sét, những pha đá phạt hàng rào đẳng cấp và đặc biệt là những tình huống móc bóng (ngả người móc bóng) đẳng cấp thế giới. Rivaldo chính là chất keo dính kết nối toàn bộ hệ thống tấn công của Brazil thời bấy giờ.
Ronaldinho: ảo thuật gia đại tài làm say đắm lòng người
Có những cầu thủ ghi rất nhiều bàn thắng, có những cầu thủ giành rất nhiều danh hiệu, nhưng chỉ có một người duy nhất khiến cho ngay cả những cổ động viên đại kình địch cũng phải đứng dậy vỗ tay tán thưởng: Ronaldinho Gaucho.
Ronaldinho là hiện thân sống động nhất của cụm từ Joga Bonito. Khi bước ra sân, trên môi anh luôn là một nụ cười rạng rỡ, tinh nghịch như một đứa trẻ đang chơi bóng trên bãi biển. Ronaldinho chơi bóng không phải để hạ nhục đối thủ, mà là để cống hiến một buổi biểu diễn nghệ thuật.
Trong giai đoạn từ 2004 đến 2006 trong màu áo Barcelona, Ronaldinho đơn giản là không thể ngăn cản. Anh nhảy múa giữa vòng vây của 3, 4 hậu vệ, thực hiện những đường chuyền bằng lưng, bằng ngực, hay những cú sút không cần lấy đà.
Trận Siêu kinh điển tại Bernabeu năm 2005 là minh chứng lịch sử: sau khi Ronaldinho một mình đi bóng vượt qua toàn bộ hàng thủ Real Madrid để ghi bàn, hàng vạn cổ động viên Real đã đứng dậy vỗ tay – một đặc ân chưa từng có. Ronaldinho đã mang thứ bóng đá đường phố thuần túy nhất, nguyên bản nhất lên đỉnh cao của bóng đá chuyên nghiệp châu Âu.
Neymar jr: người gánh vác sứ mệnh kỷ nguyên mới
Khi thế hệ vàng 2002 lui vào hậu trường, bóng đá Brazil lâm vào một cuộc khủng hoảng tài năng kéo dài. Giữa bối cảnh khô hạn đó, Neymar da Silva Santos Júnior xuất hiện như một “Đấng cứu thế”, mang trên mình kỳ vọng của hơn 200 triệu người dân xứ Samba.
Neymar nổi lên từ Santos với mái tóc bờm ngựa và những video lừa bóng kỹ thuật triệu view trên YouTube. Chuyển sang châu Âu khoác áo Barcelona rồi Paris Saint-Germain, anh nhanh chóng khẳng định vị thế của một trong những cầu thủ xuất sắc nhất thế giới.
Lối chơi của Neymar đậm chất hoang dã của bóng đá đường phố: anh thích sử dụng những kỹ thuật khó như Rainbow flick (gắp bóng qua đầu), đảo chân liên tục để vượt qua đối thủ. Chính phong cách này khiến anh trở thành mục tiêu triệt hạ hàng đầu của các hậu vệ, dẫn đến những chấn thương dai dẳng ở các giải đấu lớn.
Anh chính là người dẫn dắt Brazil giành tấm Huy chương Vàng Olympic đầu tiên trong lịch sử vào năm 2016 trên quê nhà Rio. Đặc biệt, Neymar đã chính thức vượt qua Vua bóng đá Pelé để trở thành Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất lịch sử Đội tuyển quốc gia Brazil. Neymar là gạch nối giữa nét lãng mạn cổ điển của thế kỷ trước và sự thực dụng, khốc liệt của bóng đá hiện đại.
Cafu: người đội trưởng mẫu mực
Những tin tức bóng đá số cho thấy, Cafu cầu thủ duy nhất trong lịch sử bóng đá thế giới tham dự 3 trận chung kết World Cup liên tiếp (1994, 1998, 2002). Với nguồn thể lực vô tận, Cafu lên công về thủ không biết mệt mỏi bên hành lang cánh phải, trở thành chuẩn mực cho khái niệm hậu vệ biên hiện đại (Full-back).
Roberto Carlos: Cơn lốc đường biên trái
Sở hữu chiếc đùi với cơ bắp cuồn cuộn, Carlos là cơn lốc đường biên trái với tốc độ kinh hoàng. Nhưng điều khiến thế giới nhớ nhất về ông chính là những cú sút phạt bay bổng mang thương hiệu “trái chuối”. Cú sút phạt vào lưới đội tuyển Pháp năm 1997 với quỹ đạo bay cong không tưởng bất chấp mọi định luật vật lý vẫn luôn là đề tài nghiên cứu của các nhà khoa học suốt nhiều thập kỷ.
Zico & Sócrates (Thập niên 1980)
Dù thế hệ này không thể vô địch World Cup, họ vẫn được tôn vinh vì lối chơi hoa mỹ. Zico được mệnh danh là “Pelé trắng” với nhãn quan chiến thuật thiên tài, còn Sócrates – một bác sĩ y khoa đích thực – chơi bóng với cái đầu đầy triết học và những đường chuyền bằng gót chân độc đáo.
Kaká – “Thiên thần” của San Siro
Sở hữu vẻ ngoài lãng tử, hào hoa, Kaká là tiền đạo ảo/tiền vệ tấn công xuất sắc nhất thế giới giai đoạn 2007. Lối chơi của anh không rườm rà mà cực kỳ trực diện: những bước chạy xé gió, những pha đi bóng thẳng vào trung lộ và những cú dứt điểm tinh tế. Anh là người gần nhất giành Quả bóng Vàng trước khi kỷ nguyên thống trị của Messi và Ronaldo bắt đầu.
Casemiro & Thiago Silva
Những biểu tượng của tinh thần chiến binh thép trong kỷ nguyên hiện đại. Họ mang đến sự thực dụng, kỷ luật, khả năng đọc tình huống và chất thép cần thiết để cân bằng lại sự ngẫu hứng có phần thái quá của các đồng đội tuyến trên.
Từ bản sắc đến vinh quang trên sân cỏ
Những cống hiến từ các cầu thủ nổi tiếng của Brazil đã cho thấy Brazil là một quốc gia Nam Mỹ có thể liên tục sản sinh ra nhiều thiên tài bóng đá qua nhiều thập kỷ. Và điều đó được chứng minh từ ở hai yếu tố cốt lõi: Văn hóa đường phố và Tinh thần vượt khó.
Phần lớn các ngôi sao Brazil không lớn lên trong các học viện bóng đá tiện nghi với mặt cỏ nhân tạo phẳng lặng. Họ bắt đầu từ Pelada – những trận bóng tự phát trên đường phố, trên bãi biển cát lún, hoặc trên những khoảng đất trống đầy sỏi đá ở các khu ổ chuột.
Trong không gian chật hẹp, quả bóng có thể là một chiếc tất cuộn tròn hay một lon nước rỗng, họ buộc phải tự học cách kiểm soát bóng trong phạm vi hẹp, cách lừa bóng qua đối thủ để không bị ngã vào sỏi đá.
Bên cạnh đó, việc chơi Futsal (bóng đá trong nhà) từ nhỏ giúp các cầu thủ có tư duy xử lý bóng cực nhanh bằng lòng bàn chân và mũi bàn chân. Chính môi trường khắc nghiệt này đã tôi luyện nên những đôi chân siêu dẻo và kỹ năng độc lập tác chiến thượng thừa.
Kết luận
Mỗi khi giai điệu Samba vang lên trên các khán đài World Cup, người hâm mộ khắp năm châu vẫn luôn dõi theo chiếc áo vàng-xanh với một niềm kỳ vọng nguyên vẹn. Người ta chờ đợi những pha đi bóng xé toang hàng thủ, chờ đợi những cú sút phạt vẽ nên đường cong lãng mạn, và chờ đợi những nụ cười rạng rỡ của những vũ công trên thảm cỏ. Từ Pelé, Garrincha cho đến Ronaldo, Ronaldinho và các thế hệ mai sau, các cầu thủ Brazil đã, đang và sẽ luôn là những người giữ lửa cho nét đẹp thuần khiết nhất của môn thể thao vua – thứ bóng đá vị nghệ thuật làm say đắm hàng triệu trái tim trên toàn cầu.
